Lễ Hội Phủ Dầy Nam Định

Phủ Diầy là tên gọi của quần thể di tích thuộc xã Kim Thái, huyện Vụ Bản tỉnh Nam Định. Lễ hội Phủ Dầy là lễ hội tôn vinh Thái Mẫu Liễu Hạnh - một bậc "Thiên hạ mẫu nghi", Thánh mẫu Liễu Hạnh đã được phụng thờ ở nhiều nơi: Phủ Dầy, Phủ Tây Hồ, Phủ Sòng và rất nhiều các phủ, đền khác. Nhưng lễ hội Phủ Dầy là lễ hội lớn nhất và có tính quy mô nhất.

Tương truyền Bà Liễu Hạnh sinh năm 1557 tại làng Vân Cát, là con của ông bà Lê Công Chính và Trần Thị Phúc, cha bà Liễu Hạnh trong một đêm nằm mộng được lên thiên đình. Tại đây ông chứng kiến cảnh Đệ nhị Tiên chúa Quỳnh Nương là con gái của Ngọc Hoàng do phạm lỗi đánh vỡ chén ngọc mà bị đày xuống trần gian. Khi ông tỉnh giấc, vợ ông đã sinh được một người con gái. Đêm ấy có hương lạ thơm nức ở trong nhà, trăng sáng soi vào cửa sổ. Nhớ lại giấc mộng ông bà liền đặt tên con là Lê Thị Thắng và mang biệt hiệu là Giáng Tiên (Tiên giáng trần)
Tới năm 18 tuổi, bà được gả cho ông Đào Long người làng Tiên Hương. Bà mất năm 21 tuổi mà không rõ lý do, để lại một đứa con thơ, Có bản ghi chép lại cho rằng vì nhớ thương con gái nên vua cha gọi bà về Trời, nhưng rồi bà đã trái lệnh mà quay trở lại. Liễu Hạnh đi chu du khắp nơi, ban phát ân đức, được nhân dân yêu mến suy tôn là Thánh Mẫu và là một trong Tứ Bất Tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam (Tản Viên, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử, Thánh mẫu Liễu Hạnh ).

Lễ hội Phủ Dầy là lễ hội tôn vinh Thái Mẫu Liễu Hạnh - một bậc "Thiên hạ mẫu nghi"

Lễ hội Phủ Dầy là một trong những lễ hội truyền thống lớn nhất ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Hội được tổ chức từ ngày mùng 1 đến ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm tại xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Tham gia lễ hội Phủ Dầy nổi tiếng này, bạn có cơ hội tận hưởng nhiều điều đặc sắc thú vị mà không phải lễ hội nào cũng có được.

Quần thể kiến trúc Phủ Dầy.

Quần thể kiến trúc Phủ Dầy có liên quan chặt chẽ với Thánh Mẫu Liễu Hạnh

Phủ Dầy nơi đây gồm bộ ba kiến trúc chính tọa lạc tại quê hương của Thánh Mẫu là: Phủ Tiên Hương (Chính phủ, thuộc thôn Tiên Hương - quê chồng Thánh Mẫu), phủ Vân Cát ( thuộc thông Vân Cát - quê cha của Thánh Mẫu) và lăng chúa Liễu.
Phủ chính là một công trình quy mô gồm ba lớp điện thờ, trước phủ có một giếng tròn giữa có cột cờ rồi đến một sân rộng nối với hệ thống nghi môn trụ, trên đỉnh đắp chim phượng và lân vô cùng đẹp mắt.
Cách đó không xa là Phủ Vân Cát. Phía trước đền có Hồ bán nguyệt, nối với bờ bằng cầu đá, chạm trổ rất công phu.
Trung tâm là nơi thờ Chúa Liễu. Khu vực bên trái là chùa thờ Phật, bên phải là đền thờ Lý Nam Đế. Lăng Chúa Liễu được xây toàn bộ bằng đá rất cầu kì, trung tâm là ngôi mộ hình bát giác với với tường bao quanh được chạm đá hình nụ sen sinh động.

Nghi thức rước thánh Mẫu

Điểm đặc biệt của nghi thức rước kiệu đó là phu kiệu là những người phụ nữ

Rước kiệu Mẫu Liễu là một trong những nghi lễ đắc sắc mà bạn không nên bỏ qua. Lễ rước được diễn ra vô cùng náo nhiệt với sự có mặt của toàn bộ nhân dân và khách thập phương. Kiệu rước do các bà các cô đảm nhận trong trang phục sặc sỡ với đầy đủ các võng điều, cờ quạt, tán, lọng theo đúng cấp bậc các Thánh. Ngoài ra còn có các đoàn múa rồng múa lân, múa võ khiến cho không khí vô cùng hào hứng vui tươi nhưng không mất đi nét uy nghi, trang trọng.
Điều đặc biệt trong hội múa rồng mà không nơi nào có được là trong đám rước từ phủ Thiên Hương, sẽ có 3 con rồng vô cùng lớn được kết hoàn toàn từ bóng bay ba màu đỏ, xanh, vàng, tượng trưng cho Tam Tòa Thánh Mẫu. Hơn nữa một con rồng mây Thanh Long luôn múa đôi cùng con Hoàng Long. Theo người dân địa phương, hai con rồng này quyện vào nhau thì đất nước thái bình, nhân dân no ấm.

Hội kéo chữ lễ hội Phủ Dầy.

Hội kéo chữ có từ thời Hậu Lê, do Trịnh Thái Phi khởi xướng để bày tỏ long thành với Thánh Mẫu

Hội kéo chữ tại Phủ Dầy là một trò chơi dân gian, cũng là nét văn hóa truyền thống có ý nghĩa bày tỏ lòng thành với Thánh Mẫu Liễu Hạnh, cầu cho Quốc Thái, Dân An. Có đến vài trăm người gọi là phu cờ, được chia làm 4 hay 8 đội, còn gọi là các dây. Mỗi dây đều có tổng cờ và đốc cờ. Các phu cờ mặc đồng phục sắc màu sặc sỡ đi chân trần, nghe theo sự chỉ huy của các Tổng cờ. Theo tiếng trống cái chỉ huy, tổng cờ chỉ huy dây của mình tiến lui theo các nét chữ. Tất cả phu cờ sếp chữ theo từ được già làng lựa chon kĩ càng. Thường là Mẫu Nghi Thiên Hạ, Thiên Hạ Thái Bình,…hội kéo chữ luôn nhận được nhiều sự quan tâm từ khách thập phương khắp nơi.

Hát văn và hầu đồng - hình thức sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa tiêu biểu cho tín ngưỡng thờ thánh Mẫu.

Hầu đồng tạo không khí vui tươi nhưng cũng không kém phần trang nghiêm, huyền bí

Đây là hình thức diễn xướng độc đáo tổng hợp giữa âm nhạc, hát, thờ cúng và nhảy múa. Các cung văn chuyên tấu nhạc và hát văn chầu theo làn điệu và bài bản riêng, sao cho phù hợp, ăn khớp với người lên đồng. Hát văn là một hình thức nghệ thuật mang đậm chất dân gian, có làn điệu riêng , thu hút nhiều hình thức dân ca khác như trống quân, cải lương, ca trù,…
Người đứng giá hầu đồng- để cho thánh nhập vào thân xác-gọi chung là Thanh đồng. Ở mỗi giá các Thanh đồng phải thay bộ trang phục xống áo, khăn chầu, cờ quạt, đồ hầu dâng... sao cho tương xứng với "giá" này. Ngoài ra họ cũng múa những điệu múa riêng cho phù hợp với ông Hoàng bà Chúa trong giá, đó có thể là múa kiếm, múa cờ với giá Cậu hay múa quạt, múa khăn đối với các giá Cô. Những người xung quanh xem lên đồng còn được phát hoa quả, bánh trái, lễ phẩm….

Đặc sản địa phương.

Đến với lễ hội phủ Dầy, bên cạnh những hình thức văn hóa tinh thần, bạn còn có thể thưởng thức nhiều món bánh đặc sản như kẹo lạc, bánh dầy, bánh cuốn hay bánh đa vừng nướng…Đây đều là những món ngon truyền thống khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Những thức quà quê làm từ các nguyên liệu truyền thống như lạc, gạo nếp, đậu xanh,…vốn nổi tiếng ở vùng đất Vụ Bản chắc chắn là một thức quà quý để bạn mua tặng người thân gia đình.
Lễ hội Phủ Dầy thực sự là một sự lựa chọn hoàn hảo cho bạn trong những chuyến du xuân đầu năm. Đây không chỉ là hoạt động giải trí đơn thuần mà còn giúp bạn hiểu thêm được những nét độc đáo trong kho tàng tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

 Thiencam Travel 
(thiencamtravel.vn)